Хоккей қақпашысының сейв пайызы — қақпаға бағытталған соққылардың қаншасын қақпашы қайтарғанын көрсететін негізгі статистиканың бірі. Халықаралық кестелерде ол SVS% немесе SV% деп жазылады. IIHF анықтамасында көрсеткіш сейвтер санын қақпаға тиген соққылардың жалпы санына қатысты береді. Қазақстандық хоккей материалдарында да «тойтарылған соққылар пайызы» деген атау кездеседі. Пайызды түсіну оңай болғанымен, оның артындағы соққы саны, матчтағы жағдай және статистиканың жиналу тәсілі де маңызды.
SVS% нені білдіреді?
Қақпашыға қарай бағытталған әр соққы голмен аяқталуы немесе сейвпен тоқтатылуы мүмкін. Сейв пайызы сол соққылардың ішінен қақпашы қайтарған үлесті есептейді. Формула: сейвтер саны ÷ қақпаға тиген соққылар саны × 100. Егер қақпашы 36 соққының 34-ін қайтарса, есеп 34 ÷ 36 × 100 = 94,44 пайыз болады. Кейбір турнир кестелері оны 94,4% түрінде, ал басқалары .944 түрінде көрсетеді; екеуі бірдей үлесті әртүрлі пішінде білдіреді.
Мұндағы “соққы” дегеніміз ойыншының шайбаны кез келген бағытқа ұруы емес. Статистикалық кестеде қақпаға дәл бағытталған, гол болу мүмкіндігі бар әрекеттер SOG — shots on goal гэж тооцогдоно. Қақпадан сыртқа кеткен немесе қорғаушы бұғаттаған әрекеттер қақпашының сейв мүмкіндігі ретінде саналмайды. Сондықтан телетрансляциядағы жалпы әрекет саны мен қақпашы faced shots саны әртүрлі болуы мүмкін. Кестеде SOG, saves және goals against бағандарын бөлек тексеріңіз.
Сандарды бірге оқитын мысал
Матчта қақпашы 34 сейв жасап, екі гол жіберді делік. Егер осы ойыншы қақпада болған уақытта оған 36 ресми соққы бағытталса, сейв пайызы 34-ті 36-ға бөлу арқылы табылады: 94,4%. Голдар мен сейвтер қосындысы қақпашыға есептелген соққыларды құрайды. Бұл мысал ортақ формуланы түсіндіреді; нақты матчта гол соғылған сәт, қақпашының ауысуы және статистикалық хаттама көрсеткішке әсер етуі мүмкін. Ресми кесте қолданған анықтаманы тексеріңіз.
Мысалмен қатар соққы санына назар аударыңыз. 10 соққының 9-ын қайтарған қақпашының пайызы 90%; 40 соққының 36-сын қайтарған қақпашыда да 90% болады. Пайыз бірдей болғанымен, екінші ойыншы әлдеқайда көп әрекетке тап болған. Үлгі көлемі аз кезде әрбір гол немесе сейв көрсеткішті қатты өзгертеді. Сондықтан бір матчтағы пайыз қақпашының ұзақ мерзімді деңгейін көрсетпейді; оны бірнеше матчтың немесе маусымның статистикасымен бірге салыстырыңыз.
Жоғары пайыз әрқашан толық жауап бермейді
Сейв пайызы соққы сапасын тікелей өлшемейді. Алыстан жай ұшқан шайбаны қайтару мен жақыннан, экранның артынан немесе қарсы шабуылдан келген қауіпті соққыны қайтарудың қиындығы бірдей емес. Бір қақпашыға көбіне сыртқы аймақтан соққы келсе, екіншісі қақпа маңындағы мүмкіндіктерге тап болуы мүмкін. SVS% екеуін де бір формуламен есептейді. Тереңірек бағалау үшін голға әкелген жағдай, қақпашының ойнаған уақыты, команда қорғанысы және соққы орны секілді қосымша дерек қажет.
Команданың қорғанысы қақпашыға қанша соққы келетінін де өзгертеді. Қақпа алдында ойыншыға орын қалдыру, шайбаға таяқ тигізу немесе қарсы шабуылды тоқтату статистикалық мүмкіндіктердің сипатына ықпал етеді. Осы себепті сейв пайызын тек қақпашының жеке қасиетіне жатқызуға болмайды. Хоккейде қорғаныс пен қақпашы бірге жұмыс істейді. Бір кестедегі жоғары цифрды екінші лигадағы төмен цифрмен тікелей салыстырмас бұрын жарыстың деңгейі, маусымы және соққыларды тіркеу рәсімі ұқсас екеніне көз жеткізіңіз.
Ойын уақыты мен турнирді ескеріңіз
Қақпашы толық матч ойнамауы мүмкін: жарақат, тактикалық ауысу немесе қосымша шабуылшы үшін бос қақпа қалдыру жағдайлары кездеседі. Ойыншы қақпада болған уақыт пен оған есептелген соққылар статистикасын нақты матч кестесінен тексеріңіз. Кейбір турнирлер пенальти сериясын негізгі матчтағы сейв пайызына қоспауы мүмкін. Ереже бірдей деп ойламаңыз: IIHF, лига, клуб және статистика провайдерінің кестелері қандай кезеңдерді есепке алатынын бөлек жариялайды. Пайызды оқығанда жарыс атауы мен баған түсіндірмесін бірге ашыңыз.
Маусымдық рейтингтерде ойын уақытына қойылатын ең төменгі талап болуы мүмкін. Аз ғана матч өткізген қақпашы бір ойындағы жоғары көрсеткішпен кестенің басына шығып көрінуі мүмкін. Рейтингті оқығанда ойын саны, қақпада өткізген минуттары және faced shots көлемі сияқты бағандарды қараңыз. Іріктеу шегі бар болса, кестенің footnote немесе eligibility ережесінде жазылады. Бұл талап ойыншының қабілетін жоққа шығармайды; тек әртүрлі көлемдегі үлгілерді бір рейтингте әділ салыстыруға көмектеседі.
SVS%, GAA және жеңіс санының айырмасы
SVS% әр соққының қаншасын қайтарғанын пайызбен өлшейді. GAA — қақпашы ойнаған уақытқа шаққандағы орташа жіберген гол мөлшері; оның есептеу пішіні жарыс хаттамасына қарай сағатқа немесе матч уақытына шақырылуы мүмкін. Жеңіс пен жеңіліс нәтижесі командаға байланысты және қақпашының жеке сейвтерінен бөлек. Бір матчта қақпашы жоғары SVS% көрсетсе де, команда аз гол соғып, матчтан ұтылуы мүмкін. Сондықтан үш көрсеткішті бір-бірінің орнына пайдаланбаңыз.
Сондай-ақ “қақпаға тиген соққы”, “сейв” және “жіберілген гол” ұғымдарын шатастырмаңыз. Қақпашы соққыны тоқтатқанда сейв болып жазылады; шайба қақпа сызығынан өтсе, қарсыластың голы болады. Ал қақпаға тимеген әрекет save percentage бөліміндегі бөлгішке кірмеуі мүмкін. Ресми статистикада техникалық түзету енгізілсе, алғашқы эфирлік есеп пен қорытынды кесте арасында шағын айырма кездеседі. Соңғы рейтингті лига немесе IIHF ойын хаттамасынан тексеріңіз.
Қақпашы рейтингін салыстыруға арналған тексеру
- Көрсеткіш SVS%, SV% немесе сейв пайызы ма екенін қараңыз.
- Сейв пен қақпаға тиген соққы сандарын тексеріп, формуланы есептеп көріңіз.
- Ойын саны мен қақпадағы уақыттың жеткілікті екенін анықтаңыз.
- Бір лига, бір кезең және бір статистикалық анықтаманы салыстырыңыз.
- Қосымша уақыт пен пенальти сериясы көрсеткішке кіретін-кірмейтінін оқыңыз.
- Команданың қорғанысы мен қарсыластар деңгейін ескермей, пайызға ғана сүйенбеңіз.
Сейв пайызы қақпашының дәл соққыларға қарсы ойын нәтижесін жылдам түсінуге көмектеседі, бірақ оның бүкіл матчын немесе келесі ойындағы нәтижесін сипаттамайды. Оны faced shots, ойнаған уақыт, GAA және турнир контекстімен бірге оқыңыз. Қазақстандағы жасөспірімдер лигасы да тойтарылған соққылар пайызын жариялайды; халықаралық деңгейде IIHF SVS% атауын қолданады. Термин өзгергенімен, негізгі сұрақ біреу: қақпаға дәл тиген соққылардың қандай бөлігі қайтарылды?
