အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု တိုင်ကြားနည်း ကို ရှာဖွေနေသူအတွက် ပထမဆုံးလိုအပ်တာက အချက်အလက်ကို မဖျက်ဘဲ ကိုယ့်ငွေစာရင်းနှင့် အကောင့်ကို ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်းက လောင်းကစားကြော်ငြာ၊ အတုအယောင်ဝက်ဘ်ဆိုက်၊ ပို့စ်၊ မက်ဆေ့ချ် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုကြောင့် ငွေဆုံးရှုံးသွားပါက အရှက်ကြောင့် တိတ်တဆိတ်ဖြေရှင်းရန် မကြိုးစားပါနှင့်။ မြန်မာပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းများက အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများကို သတိပြုရန်နှင့် တိုင်ကြားရန် လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ တာဝန်ရှိသူများထံ အချိန်မီ အကြောင်းကြားနိုင်ရန် ဘာကိုစုဆောင်းရမည်၊ ဘယ် channel ကို ဘယ်လိုအတည်ပြုရမည်ဆိုသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ။

ဤဆောင်းပါးသည် ဥပဒေအကြံဉာဏ် သို့မဟုတ် ငွေပြန်ရမည်ဟု အာမခံချက်မဟုတ်ပါ။ သံသယရှိသော နံပါတ်နှင့် အကောင့်ထံ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်မပေးမီ တရားဝင်ရင်းမြစ်မှ သီးခြားအတည်ပြုပါ။

အရင်ဆုံး ဆက်သွယ်မှုနှင့် ငွေထပ်လွှဲခြင်းကို ရပ်ပါ

သံသယ link ကိုဖွင့်မိပါက စကားဝှက်၊ OTP၊ PIN သို့မဟုတ် ဘဏ်အချက်အလက် ထပ်မထည့်ပါနှင့်။ ငွေပေးရန် ထပ်တောင်းလာလျှင် ခဏရပ်ပါ။ “ငွေထုတ်ရန်အခွန်ကြိုပေးရမည်”၊ “အကောင့်ဖွင့်ခလိုသည်”၊ “ချက်ချင်းမပေးလျှင် ငွေပျောက်မည်” ဟူသော ဖိအားများသည် သံသယအချက်ပြဖြစ်နိုင်သည်။ မက်ဆေ့ချ်ကို မဖျက်မီ မှတ်တမ်းယူပြီး မသိသောသူထံ ပြန်မဆက်သွယ်ပါနှင့်။

ငွေလွှဲပြီးသားဆိုလျှင် ဘဏ် သို့မဟုတ် မိုဘိုင်း wallet ၏ တရားဝင် app၊ ကတ်ပေါ်ရှိနံပါတ် သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေထားသော တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှတစ်ဆင့် ချက်ချင်းဆက်သွယ်ပါ။ ဖြစ်စဉ်ကို “လိမ်လည်မှုသံသယ” ဟုရှင်းပြပြီး ငွေလွှဲမှုကို စစ်ဆေးပေးရန်၊ လိုအပ်ပါက အကောင့်ဝင်ခွင့်နှင့် ငွေလွှဲမှုအပေါ် ကန့်သတ်နိုင်မနိုင် မေးပါ။ အရေးယူနိုင်မှုကို အာမမခံနိုင်သော်လည်း အချိန်နှင့် ငွေလွှဲအမှတ်အသားကို မြန်မြန်ပေးခြင်းက စစ်ဆေးမှုအတွက် အသုံးဝင်နိုင်သည်။ ဆက်သွယ်မှုအတွက် အတည်ပြုနံပါတ် သို့မဟုတ် မှတ်တမ်းကို မှတ်ထားပါ။

တိုင်ကြားရန် တရားဝင်လမ်းကြောင်းကို အတည်ပြုပါ

မြန်မာပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းစာမျက်နှာတွင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုခံရသူသည် နေထိုင်ရာဒေသရှိ ရဲစခန်းတွင် အမှုဖွင့်တိုင်ကြားရန် ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုသတင်းတွင် ရဲစခန်းက အမှုဖွင့်ပြီးနောက် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ဆက်လုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ လိုအပ်သည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ဘဏ်အကောင့်၊ SIM ကတ်နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများကို ညှိနှိုင်းနိုင်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချက်ကို မိမိအမှုအတွက် အလိုအလျောက်အာမခံချက်ဟု မယူဘဲ လက်ရှိလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဒေသဆိုင်ရာ ရဲစခန်းထံ တိုက်ရိုက်မေးပါ။

ရဲစခန်းသို့ မသွားနိုင်သေးပါက မည်သည့်စာရွက်စာတမ်းနှင့် အချက်အလက်လိုမည်ကို ရုံး၏တရားဝင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမှ ကြိုမေးပါ။ Myanmar National Portal တွင် Police Station နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အရေးပေါ်ဆက်သွယ်ရေးအချက်အလက်များကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ Portal ပေါ်ရှိလင့်ခ်ကို ကိုယ်တိုင်ဖွင့်ပြီး ရက်စွဲ၊ အဖွဲ့အစည်းအမည်နှင့် ဆက်သွယ်ရန်အချက်အလက်ကို စစ်ပါ။ လူမှုကွန်ရက် comment၊ chat အတွင်းပေးသော နံပါတ် သို့မဟုတ် အခြားသူပို့သော link တစ်ခုတည်းကို အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုက်ဟု မယုံပါနှင့်။

ဖြစ်စဉ်ကို အချိန်လိုက် အကျဉ်းချုပ်ရေးပါ

တိုင်ကြားမည့်အခါ “ဘယ်သူက လိမ်သည်” ဟု ခန့်မှန်းချက်ဖြင့် မစပါနှင့်။ သင်တွေ့ခဲ့သည့်အရာကို အချိန်စဉ်လိုက် တိတိကျကျရေးပါ။ ပထမဆုံးလင့်ခ်ကို ဘယ်နေ့၊ ဘယ်အချိန်တွင် ရရှိခဲ့သည်၊ ဘယ် app သို့မဟုတ် စာမျက်နှာမှ လာသည်၊ ဘယ်သူနှင့် မည်သို့ဆက်သွယ်ခဲ့သည်၊ ငွေလွှဲခဲ့ပါက ဘယ်အချိန်နှင့် မည်သည့် reference ကို သုံးခဲ့သည်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်ပါ။ သင်သိသောအချက်နှင့် မသေချာသောအချက်ကို ခွဲရေးပါ။ မသေချာတာကို ခန့်မှန်းပြီး အမှန်အဖြစ် မရေးပါနှင့်။

အထောက်အထားအဖြစ် ငွေလွှဲဖြတ်ပိုင်း၊ ဘဏ်စာရင်းအကျဉ်း၊ မက်ဆေ့ချ်၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအချိန်၊ အကောင့်အမည်၊ ဖုန်းနံပါတ်၊ ဝက်ဘ်လိပ်စာနှင့် transaction ID တို့ကို မူရင်းအတိုင်း သိမ်းပါ။ Screenshot တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ မူရင်းစာတို သို့မဟုတ် app ထဲက မှတ်တမ်းကိုလည်း မဖျက်ပါနှင့်။ အချက်အလက်များကို ကိုယ်ပိုင်စက်တစ်ခုထဲတွင်သာ မထားဘဲ ယုံကြည်ရသော လုံခြုံသည့်နေရာတစ်ခုတွင် backup ထားနိုင်သည်။ သို့သော် အခြားသူထံ ပေးပို့ရမည်ဆိုလျှင် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်ပါသည့် မူရင်းကို မည်သူ့ကိုမျှ လူသိရှင်ကြား မတင်ပါနှင့်။

အကောင့်နှင့် ဖုန်းကို ကာကွယ်ပြီးနောက် ဆက်လုပ်ပါ

OTP၊ PIN သို့မဟုတ် စကားဝှက်ကို မျှဝေမိပါက တရားဝင် app သို့မဟုတ် သီးခြားယုံကြည်ရသော စက်မှတစ်ဆင့် စကားဝှက်ပြောင်းပါ၊ ရှိပါက အခြားစက်များမှ session များကို ထွက်ပါ၊ ဘဏ် သို့မဟုတ် wallet ထံ မိမိအကောင့်အချက်အလက် ဖော်ထုတ်မိကြောင်း အသိပေးပါ။ တူညီသော စကားဝှက်ကို အခြားအကောင့်များတွင် သုံးထားပါက ထိုအကောင့်များကိုပါ ပြောင်းပါ။ မသိသော APK သို့မဟုတ် remote-control app တင်ထားလျှင် ထိုစက်မှ ဘဏ်လုပ်ငန်းမလုပ်ပါနှင့်။ အကူအညီရယူပြီးမှ သံသယရှိသည့် app ကို ဖယ်ရှားပါ၊ ထို့နောက် စက်၏ လုံခြုံရေးကို စစ်ဆေးပါ။ အချက်အလက်ပေါက်ကြားနိုင်ပါက အဖွဲ့အစည်းထံ အကြောင်းကြားရာတွင် တင်ထားသည့် app အမည်နှင့် အချိန်ကို ဖော်ပြပါ။

“ငွေပြန်ယူပေးမည်” ဆိုသူကို ထပ်မယုံပါနှင့်

တိုင်ကြားပြီးနောက် အမည်မသိသူတစ်ဦးက ရဲ၊ ဘဏ်၊ ဥပဒေပညာရှင် သို့မဟုတ် နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူဟုဆိုပြီး ငွေပြန်ရမည်ဟု အာမခံလာနိုင်သည်။ “အမှုဖွင့်ကြေး”၊ “အကောင့်သော့ဖွင့်ခ”၊ “ငွေပြန်ထုတ်အခွန်” သို့မဟုတ် OTP တောင်းခြင်းကို အန္တရာယ်အချက်ပြအဖြစ် သတ်မှတ်ပါ။ အာဏာပိုင်တစ်ဦး၏ အမည်၊ ဓာတ်ပုံ၊ တံဆိပ် သို့မဟုတ် တရားဝင်ဟန်ဆောင်ထားသည့် စာရွက်ကို ပို့ပြခြင်းက အတည်ပြုချက်မဟုတ်ပါ။ ထိုသူပေးသည့်လင့်ခ်ကို မဖွင့်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ ဆက်သွယ်ရန်အချက်အလက်ကို ကိုယ်တိုင်ရှာပြီး သီးခြားခေါ်စစ်ပါ။

အထောက်အထားကို လုံခြုံစွာမျှဝေပြီး အခြားသူကို ကာကွယ်ပါ

အခြားသူများကို သတိပေးရာတွင် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်၊ ဘဏ်နံပါတ်နှင့် အပြည့်အစုံလင့်ခ်ကို ဖုံးကွယ်ပါ။ သံသယရှိသော link ကို ထပ်မံဖြန့်ဝေခြင်းက အခြားသူများကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။ Platform ၏ တရားဝင် report function ကို အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် ရဲတိုင်ကြားမှုကို အစားမထိုးပါ။

တိုင်ကြားမီ အမြန်စစ်ဆေးရန်

  • ငွေလွှဲခြင်းနှင့် သံသယရှိသူထံ စာပြန်ခြင်းကို ရပ်ပါ။
  • ဘဏ် သို့မဟုတ် wallet ကို ကိုယ်တိုင်အတည်ပြုထားသော တရားဝင် channel မှ ဆက်သွယ်ပါ။
  • နေထိုင်ရာဒေသရှိ နေထိုင်ရာဒေသရှိ ရဲစခန်းသို့သွားပြီး လက်ရှိလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို တိုက်ရိုက်မေးပါ။
  • မက်ဆေ့ချ်၊ ဝက်ဘ်လိပ်စာ၊ အချိန်၊ ပမာဏ၊ transaction ID နှင့် စာရင်းမှတ်တမ်းကို မူရင်းအတိုင်း သိမ်းပါ။
  • OTP, PIN၊ စကားဝှက်နှင့် “ငွေပြန်ပေးမည့်အခကြေးငွေ” တောင်းသူကို မပေးပါနှင့်။

တိုင်ကြားခြင်းသည် ငွေပြန်ရမည်ဟု အာမမခံသော်လည်း အချက်အလက်ကို လုံခြုံစွာ စုဆောင်းပြီး သက်ဆိုင်ရာဌာနထံ အချိန်မီ တင်ပြနိုင်စေသည်။ အရှက်မထားဘဲ ရပ်တန့်၊ သိမ်းဆည်း၊ အတည်ပြုထားသော channel မှ ဆက်သွယ်ပါ။

တရားဝင်ရင်းမြစ်များနှင့် ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်

ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုခံရသူများ၏ တိုင်ကြားမှုဆိုင်ရာ မေးဖြေသတင်းတွင် ဒေသဆိုင်ရာ ရဲစခန်း၌ အမှုဖွင့်ရန် ဖော်ပြထားသည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအမျိုးအစားများအကြောင်း သတင်းတွင် အတုဝက်ဘ်ဆိုက်၊ အယောင်ဆောင်မက်ဆေ့ချ်နှင့် OTP တောင်းခံမှုကို ဥပမာပေးထားသည်။ Myanmar National Portal မှတစ်ဆင့် Police Station ဆက်သွယ်ရေးအချက်အလက်ကို ထပ်မံစစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဤသည် ဥပဒေအကြံဉာဏ်မဟုတ်ပါ။ ပွဲဆိုင်ရာသုံးသပ်ချက်များအတွက် Match Analysis ဟပ်နှင့် မြန်မာဘာသာရှိ အခြားဆောင်းပါးများအတွက် မြန်မာဘလော့ဂ်ကို ကြည့်ပါ။ ဤစာမျက်နှာသည် မည်သည့်လောင်းကစားဝန်ဆောင်မှုကိုမျှ အကြံပြုခြင်းမရှိပါ။