Powerplay म्हणजे फक्त वेगाने धावा करण्याची वेळ नाही

ODI सामन्यात Powerplay हा fielding restrictions लागू असलेला ठरावीक षटकांचा टप्पा आहे. फलंदाजी करणाऱ्या संघाला मोकळ्या जागेतून धावा काढण्याची संधी मिळते, तर गोलंदाजी करणारा संघ क्षेत्ररक्षक कुठे ठेवू शकतो यावर मर्यादा असते. त्यामुळे सुरुवातीच्या overs मध्ये फलंदाजांचे निर्णय आणि कर्णधाराची field placement दोन्ही बदलतात. सामना समजण्यासाठी फक्त Powerplay किती षटकांचा आहे हे नव्हे, तर त्या टप्प्यात circle बाहेर किती fielders ठेवता येतात हेही पाहणे आवश्यक आहे.

ICC च्या सध्याच्या पुरुष ODI playing conditions मध्ये 50 षटकांच्या डावासाठी तीन टप्पे सांगितले आहेत. पहिला Powerplay overs 1 ते 10; या काळात 30-yard restriction area च्या बाहेर जास्तीत जास्त दोन fielders ठेवता येतात. दुसरा टप्पा overs 11 ते 40; यामध्ये कमाल चार fielders बाहेर असू शकतात. तिसरा टप्पा overs 41 ते 50; यात कमाल पाच fielders बाहेर ठेवण्याची परवानगी असते. सामन्याच्या अधिकृत अटी आवृत्तीनुसार बदलू शकतात, म्हणून स्पर्धेचे नियमही तपासा.

तीन टप्प्यांचा रणनीतीवर परिणाम

पहिल्या दहा षटकांत बाहेरील fielders ची संख्या कमी असल्यामुळे boundary च्या दिशेने मारलेला चेंडू अधिक वेळा रिकाम्या जागेत जाऊ शकतो. पण हा फायदा म्हणजे प्रत्येक चेंडूवर मोठा फटका मारणे योग्य ठरते असे नाही. नवीन चेंडूची हालचाल, खेळपट्टीचा वेग, गोलंदाजाची line आणि विकेट्स पडण्याचा धोका यांचा विचार करावा लागतो. सुरुवातीला विकेट्स गमावल्यास मधल्या षटकांत हल्ला करण्यासाठी उपलब्ध फलंदाज कमी राहू शकतात.

शेवटच्या दहा overs मध्ये पाच fielders बाहेर ठेवता येतात. म्हणूनच फलंदाजांना मोठे फटके मारण्यासाठी अधिक अडथळे असू शकतात; तरी चांगली placement, वेगवान धावणे आणि क्षेत्ररक्षणातील चूक यांमधून धावा मिळू शकतात. फलंदाजांकडे विकेट्स शिल्लक असतील तर ते अधिक जोखीम घेऊ शकतात. विकेट्स आधीच पडल्या असतील तर नव्या फलंदाजाला सेट होण्यासाठी वेळ लागतो. स्कोअरचा संदर्भ समजताना डाव किती overs चा आहे आणि लक्ष्य किती आहे तेही लक्षात घ्या.

कमी षटकांच्या ODI मध्ये काय बदलते?

पाऊस किंवा अन्य कारणामुळे डाव 50 षटकांपेक्षा कमी झाला, तर तीन टप्प्यांची लांबी नेहमी 10, 30 आणि 10 अशीच राहील असे नाही. लागू playing conditions मधील तक्त्यानुसार उरलेल्या एकूण षटकांवर टप्पे ठरवले जातात. उदाहरणार्थ, 32 षटकांच्या डावासाठी ICC तक्त्यात Powerplay 1 सात षटके, Powerplay 2 पुढील 19 षटके आणि Powerplay 3 शेवटची सहा षटके अशी विभागणी दाखवली जाते. हा उदाहरण म्हणून वापरायचा; चालू सामन्यासाठी अधिकृत तक्ता आणि आयोजकांची सूचना तपासावी.

मैदानावर दिसणाऱ्या संकेतांचा अर्थ

स्कोअरबोर्डवर “P1”, “P2” किंवा Powerplay चिन्ह आल्यास तो सध्याचा restriction टप्पा असू शकतो. क्षेत्ररक्षकांना 30-yard circle च्या बाहेर मोजताना wicketkeeper आणि काही विशेष नियमांचा वेगळा संदर्भ असू शकतो; टीव्हीवरील साधी मोजणी नेहमी नियमांचे पूर्ण चित्र देत नाही. म्हणून नियमांचा तांत्रिक अर्थ ICC playing conditions मधून घ्या. कर्णधार एखादा fielder आत आणतो किंवा बाहेर हलवतो तेव्हा त्यामागे फलंदाजाची ताकद, गोलंदाजाची योजना आणि सामन्याचा टप्पा असू शकतो.

सामना पाहताना वापरण्याची checklist

  • हा पुरुष ODI आहे की दुसरा format, ते प्रथम निश्चित करा.
  • 50 षटकांच्या डावात सध्याचा टप्पा 1–10, 11–40 की 41–50 आहे ते पाहा.
  • डाव कमी षटकांचा असल्यास अधिकृत revised Powerplay schedule वापरा.
  • बाहेरील fielders ची संख्या प्रसारणातील क्षणाशी जुळते का ते तपासा.
  • स्पर्धेच्या चालू playing conditions आवृत्तीला प्राधान्य द्या.

Powerplay नियम हा ODI च्या रणनीतीचा एक भाग आहे. तो स्वतःहून कोणता संघ जिंकेल, किती धावा होतील किंवा कोणता खेळाडू यशस्वी होईल हे सांगत नाही. नियमांची अचूक आवृत्ती समजून घेण्यासाठी क्रिकेट मार्गदर्शक आणि मराठीतील इतर लेखांसाठी मराठी ब्लॉग पहा. सामना किंवा स्पर्धेची स्थिती बदलल्यास अधिकृत आयोजकाचे अद्ययावत नियम तपासा.